نقش مصرف داروی خواب در رابطه با افسردگی

این مقاله که در سال ۲۰۲۵ در مجله معتبر BMC Public Health منتشر شده است، به بررسی مکانیسم‌های پنهانی می‌پردازد که از طریق آن‌ها سن با افسردگی مرتبط می‌شود.

• روش تحقیق: این پژوهش از نوع تحلیل مسیر (Path Analysis) بود و روی داده‌های جمع‌آوری‌شده از ‌بیش از ۱۰,۰۰۰ نفر شرکت‌کننده در یک مطالعه بزرگ کوهورت در ایران انجام شد. محققان به طور خاص به بررسی نقش میانجی‌گر سه عامل «فعالیت بدنی»، «زمان بیدار شدن در صبح» و «مصرف داروهای خواب‌آور» در ارتباط بین سن و افسردگی پرداختند.
• یافته‌های کلیدی:
  • اثر غیرمستقیم سن از طریق کاهش فعالیت بدنی و افزایش مصرف داروی خواب: نتایج نشان داد که افزایش سن، هم از طریق کاهش فعالیت بدنی و هم از طریق افزایش مصرف داروهای خواب‌آور، با افزایش علائم افسردگی مرتبط است.
  • اثر غیرمستقیم سن از طریق زودتر بیدار شدن: در مقابل، افزایش سن همچنین از طریق زودتر بیدار شدن در صبح، به طور قابل‌توجهی با کاهش احتمال ابتلا به افسردگی همراه بود.
• نتیجه‌گیری: این مطالعه شواهد ارزشمندی را ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد تأثیر سن بر افسردگی، صرفاً یک رابطه خطی ساده نیست، بلکه از طریق متغیرهای میانجی مانند سبک زندگی (فعالیت بدنی) و الگوهای خواب و بیداری منتقل می‌شود. این یافته‌ها می‌تواند به درک بهتر مکانیسم‌های تأثیر سن بر افسردگی و طراحی مداخلات مؤثرتر برای مدیریت آن کمک کند.

نقش میانجی خودانتقادی و شفقت به خود در رابطه بین تجارب نامطلوب دوران کودکی و افسردگی دانشجویان

این مقاله که در سال ۲۰۲۵ در مجله «مطالعات روانشناختی» دانشگاه الزهرا منتشر شده است، به بررسی عوامل واسطه‌ای می‌پردازد که توضیح می‌دهند چرا تجارب دشوار در کودکی می‌توانند منجر به افسردگی در بزرگسالی شوند.

• روش تحقیق: در این مطالعه، ۳۲۴ دانشجو از دانشگاه مراغه به صورت داوطلبانه انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به پرسشنامه‌های تجارب نامطلوب دوران کودکی (ACEs)، مقیاس سطوح خودانتقادی، مقیاس شفقت به خود و پرسشنامه افسردگی بک (ویرایش دوم) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل میانجی‌گری چندگانه تحلیل شدند.
• یافته‌های کلیدی:
  • رابطه مستقیم: تجارب نامطلوب دوران کودکی به طور مستقیم با افسردگی رابطه مثبت و معناداری داشت. به عبارت دیگر، هرچه تعداد و شدت این تجارب بیشتر باشد، خطر ابتلا به افسردگی در بزرگسالی بالاتر است.
  • نقش میانجی خودانتقادی و شفقت به خود: نتایج نشان داد که رابطه بین تجارب نامطلوب کودکی و افسردگی، تا حدی توسط متغیرهای «خودانتقادی» و «ابعاد شفقت به خود» (مانند قضاوت خود، انزوا و همدردی با خود) واسطه‌گری می‌شود.
  • به طور خاص، تجارب بد کودکی با افزایش خودانتقادی و کاهش جنبه‌های مثبت شفقت به خود (مانند مهربانی با خود)، زمینه را برای بروز افسردگی فراهم می‌کنند.
• نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که تجارب نامطلوب دوران کودکی نه تنها یک عامل خطر مستقیم برای افسردگی هستند، بلکه با شکل‌گیری الگوهای روان‌شناختی ناسالم مانند خودانتقادی بیش از حد و فقدان شفقت نسبت به خود، این خطر را تشدید می‌کنند. این یافته‌ها بر اهمیت طراحی مداخلات درمانی با هدف کاهش خودانتقادی و افزایش شفقت به خود در افرادی که سابقه تجارب دشوار در کودکی دارند، تأکید می‌کند.